dikkat eksikligi mudahele ve yonetimi

Dikkat Eksikliği Müdahale ve Yönetimi Programı

Dikkat Eksikliği Nedir?

Dikkat eksikliğine çözüm arayışı içine giren pek çok aile danışmanlık merkezlerine başvuruda bulunmaktadır. Öncelikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nedir bunu ele almamız lazım. Günümüzde çoğunlukla çocuklarda yaygın olarak görülse de yetişkinlerde de görülen bir nörogelişimsel /sinirgelişimsel bozukluktur. Amerikan Psikiyatri Birliğinin yayınladığı DSM-5 adlı tanı kitabına göre tanımı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite-dürtüsellikten en az birinin belirtilerini gösteren; 12 yaşından önce ciddi anlamda hiperaktivite-dürtüsellik gösteren; en az 2 farklı ortamda (okul, ev, iş yeri, arkadaş ortamı ve diğer aktivitelerde) bu belirtileri sürdüren; semptomlardan ötürü sosyal, akademik ve mesleki alanlarında performansını düşüren ya da engelleyen bir bozukluktur.

Dikkat eksikliğine çözüm önce dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun kişide olup olmadığının doğru saptanmasıyla başlar ve dikkat eksikliğine eşlik eden başka bir bozukluk olup olmadığına bakılır.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun belirlenmesinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları kanıtlanmış bazı ölçek ve testler uygulanmata ve akabinde uzmanlar tarafından doğru tanı koyulmaktadır.

Dikkat Eksikliğinin Genel Belirtileri Aşağıdaki Maddeleri Kapsar

  • Okullarda, oyunlarda, verilen görevlerde, ödevlerde ya da başka aktiviteler sırasında dikkatini toparlamakta ve odaklanmakta zorlanan ve basit hatalar yapılan,
  • Dış uyaranlar ve içsel düşüncelerden etkilenen ve dikkati dağılan,
  • Karşılıklı konuşmada iyi dinlemiyormuş gibi görünen,
  • Yönergeleri sürdürmekte ve bitirmekte zorlanan,
  • Günlük aktivitelerde sıklıkla unutkanlık gözlenen,
  • Düzen ve organizasyon becerilerinde zorlanan ve buna bağlı olarak bir şeyleri kaybetmeye yatkınlık,
  • Ödev yapma, akademik sorumluluklar  gibi zihnin çalışması gereken aktivitelerden kaçınma ya da yapmaktan hoşlanmama,

Hiperaktivite ve Dürtüsellik Gösterenlerin Davranış Biçimleri Genel Olarak Aşağıdaki Maddeleri Kapsar.

  • El ve ayaklarıyla sürekli bir yerlere vuran ya da kıpraşan,
  • Sıklıkla oturması gereken yerde oturamayan ve sürekli ayağa kalkan,
  • Sıklıkla uygunsuz yerlerde koşan ya da tırmanmaya çalışan,
  • Sıklıkla sessiz aktivitelerde sessiz kalmakta zorlanan,
  • Aşırı şekilde gülen,
  • Sıklıkla soru tamamlanmadan önce cevabı vermeye çalışan
  • Sıralarını beklemekte sabırsızdırlar,
  • Sıklıkla başkalarının sözünü keser ya da konuşmaya giren.

En az 6 ay, çocuklarda bu gibi belirtilerin en az altısını gösteren, 17 yaş ve üzeri için 5 veya daha fazlasını gösterenler DEHB tanısı alır. Akademik ve sosyal hayatı olumsuz etkilenenler profesyonel olarak yardım alması önerilir.

Dikkat eksikliğine çözüm yolunda, MOXO, WISC-R, WISC-4, ZİHİN PERFORMANS TESTİ ve daha birçok test ve ölçeklerle değerlendirme yapılabilir ve tanı konulabilir.

Müdahale

Nöropsikolojik bir hastalık olduğu için tanı konulduktan sonra ilaç tedavisine başlanılabildiği gibi İlaca ek olarak bazı psikoterapik yöntemlerle davranış düzenlemelerine destek olur. Birçok araştırmada ilaç tedavisinin ve terapilerin birlikte kullanımı daha olumlu sonuçlara yol açtığı kanıtlanmıştır. Oyun terapisi, bilişsel davranışçı terapiler, psikoeğitim, GETAP (Gelişim Takip Programı) ve başka birçok yöntemle semptomlarda iyileşme gerçekleşebilir ancak DEHB kesin tedavisi ya da geçtiği hiçbir araştırmada yer almamıştır. Bütün bu müdahalelerde çocuk dikkat eksikliği ya da hiperaktivitesiyle üzene adapte yaşamayı öğrenir ve bu amaçla hayatını ve davranışlarını yönlendirebilir. Ebeveyn ve öğretmen desteğiyle akademik hayatında da başarılı bir öğrenci olabilir.

Öğr. Gör. Psikolog Burak Uysal, bu gibi durumlarda çocukların sosyal ve akademik hayatlarında başarılarını desteklemek için ailelere profesyonel destek için gecikmemelerini, kafalarında soru işareti olan ebeveynlerin ileride daha büyük bir zorluk ile karşılaşmamaları adına profesyonel yardım alma sürecinde gecikmemelerini öneriyor.

Uygulaması

  • Bireysel olarak uygulanır.
  • Değerlendirme sonucunda seans sıklığına karar verilir.
  • Seans sıklıkları haftada 1 veya haftada 2 olarak değişmektedir.
  • Günlük hayatta karşılaşılan sorunları ve çeldiriciler programa uyarlanır.
  • Yapılandırılmış yönü dışında kişiye özgü belirlenen unsurları vardır.
  • Kişiye özel planlanması çözüme giden yolda verimliliği arttırmaktadır.
  • Grup içinde rekabet desteklenir böylece motivasyonda artış görülür.
  • Program içindeki başarıdan doğan içsel motivasyon ile davranış düzenlemesi ve başarı motivasyonu desteklenir.
  • Yüz yüze uygulanan çalışmada somut egzersiz ve çalışmalar kullanılır.

Kazanımlar

  • Çocukların problem çözme yetenekleri desteklenir.
  • Seçici dikkat iyileştirilir.
  • Organizasyon becerileri geliştirilir.
  • Sosyal davranış becerileri arttırılır.
  • Akademik ve sınav başarılarında artış gözlemlenir.
  • Kazanımlar kalıcılığı ve ömür boyu kişinin hayatını kolaylaştırmayı hedeflemektedir.

Not: Kurumumuzda MOXO, WISC-4 testleri, ZİHİN PERFORMANS TESTİ ve GETAP Dikkat programı uygulanmaktadır. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.

Buraya Tıkla, Hemen Ara!